
DHERMI
Dhërmiu është një fshat në Qarkun e Vlorës, Shqipëri. Është pjesë e komunës Himarë. Fshati shtrihet 42 kilometra në jug të qytetit të Vlorës dhe për të njëjtën distancë në veri të qytetit jugor të Sarandës. Dhërmiu shtrihet në fund të një plazhi më tepër së pesë kilometra të gjatë, plazh i cili përfundon më një kodër, mbi të cilën ngrihet manastiri i Shën Theodhorit. Fshati përbëhet nga tre lagje : Kondraqa, apo Kallami që është lagja e parë për ata që vijnë nga Llogaraja ; vijuar nga Gjileku dhe Dhërmiu - lagja e tretë dhe më e madhja që i ka dhënë edhe emrin fshatit. Themeli i fshatit është i humbur në histori. Himara, ku përfshihet Dhërmiu, u banua nga fisi Epirot i Chaonians.
Origjina e emrit Dhërmi zakonisht është shpjeguar nga termi përkatës grek “drimadhes” apo dushk, shpjegim i cili bazohet edhe mbi vegjetacionin natyral të zonës. Një shpjegim, po nga greqishtja është nga termi “dhromo” apo rrugë, siç dukët për vendosjen e fshatit buzë rrugës. Në Dhërmi sikundër edhe në dy fshatrat e tjerë të Himarës (Himara dhe Palasa) gjuha e zyrtare është shqipja. Greqishtja është një gjuhë lokale, e krijuar nga banorët e zonës si mundësi komunikimi në tratativat tregtarë dhe e ngjashme më versionet arkaikë të greqishtes së sotme. Ka disa hipoteza për këtë. Një prej tyre, por e pa provuar, mund të jetë së banorët e këtyre tre fshatrave të jenë më origjinë grekë. Hipoteza tjetër, dhe më e pranueshme, është së përdorimi i greqishtës, mund të këtë ardhur si pasojë e strehimit të bërë nga ishuj Grekë gjatë sulmeve Turke si dhe gjatë nevojave të tregtisë më ishujt grekë e sidomos Korfuzin.
Aktiviteti kryesor është turizmi. Dhërmi është një qendër e njohur turistike në rajonin e Mesdheut. Dhërmiu është një vend ku gërshetohet tërheqja nga deti i kaltert dhe i pastert i Jonit më atë të ajrit të pastër dhe të shëndetshëm të maleve. I mbrojtur nga veriu nga gadishulli i Karaburunit, fshati është tepër tërheqës edhe në periudhën e dimrit, pa vënë në dyshim atë të verës që tërheq edhe më shumë turistët. I cilësuar si një nga perlat e Rivierës shqiptare është pa dyshim nga vendet më tërheqëse të Shqipërisë, siç njihet edhe shumë guida turistikë të vendit dhe të huaja.
Fshati vetë më arkitekturën karakteristikë të fshatrave të jugut, më pasuritë e bollshme ujore, më gjelbërimin tradicional mesdhetar është një bukuri e veçantë. Banorët e arsimuar, poliglotë dhe bujarë ja shtojnë vlerat fshatit të tyre. Kishat e mëdha si Manastiri i Shën Marise, i vendosur në majë të kodrës zotëruese të Dhërmiut, ai i Shën Theodhorit që zotëron kodrën mbi det në fund të plazhit si dhe kishat e Shën Harallambit dhe janë objekte kulti interesantë.
- Shpella e Piratëve është një shpellë e bërë e famshme nga libri i Petro Markos dhe më pas nga filmi i Kinostudios "Shqipëria Sot" më të njëjtin titull. Mund të arrihet nga deti dhe toka. Vendosur në shkëmbej thikë, në një det shumë të thellë që merr “ngjyrën e verës“ (Homer), Shpella e Piratëve, ruan vlera të rëndësishme turistike, që të sjellin në kohërat e Mesjetës.
- Gjiri i Gjipësë është një nga gjirët më të virgjëra të Riviërës dhe dallohet për rërën e imët dhe të pastër. Arrihet përmës dëtit dhe rrugës së ndërtuar vonë përmës Shën Theodhorit.
- Grama (apo gjiri i Gramës) ndodhet në Veri të Dhërmiut dhe Palasës, në kepin më të njëjtin emër. Në shkëmbejtë e ndodhura në këtë gji gjenden shumë mbishkrime dhe simbole, në gjuhën ilire. Ky emër, Grama (Gërma), vjen nga fakti, se shkëmbinjtë janë të gdhendur me gërma. Mund të shkohet në Gramë kryesisht nga ana e detit.
- Alevrat janë një vend interesant, të cilat duhen vizituar për të admiruar detin kristal dhe të thellë si dhe shkëmbin e vendosur pingul mbi det. Me një gji i vogël por tepër tërheqës, më një plazh shkëmbor, ngjitur më kodrën mbi të cilën është vendosur manastiri i Shën Theodhorit, Alevrat janë një vend që s’duhen lënë pa u parë.